Oğuz Atay Kimdir?

1 yorum
279 Okunma

Oğuz Atay Kimdir? En yalın ifadeyle bir romancı, biraz açarsak modern romancı ve bir adım ötesi postmodern romancı… Türk Edebiyatı’nda yeni bir soluk, yeni bir ses… Türk Romancılığının seyrini değiştiren adam, sıradanlığa karşı yeni anlatı teknikleri; metinlerarasılık, üstkurmaca, çok katmanlılık ve yahut çoğulculuk, hiper-metinsel tasarım, parodi, pastiş… Bilinç akışı…

Oğuz Atay Kimdir
Doğum tarihi: 12 Ekim 1934, İnebolu
Ölüm tarihi ve yeri: 13 Aralık 1977, İstanbul
Defin yeri: Edirnekapı Şehitliği, İstanbul
Çocuklar: Özge Atay
Annesi: Muazzez Atay
Babası: Cemil Atay

Normal bir insan olmaya zorladılar, bana boş yere vakit kaybettirdiler. Olmayınca da, anormal dediler. Ben de kendimi anlamadım: Bütün hayatım boyunca normal bir adam olmaya çalıştım”

 

Oğuz Atay 12 Ekim 1934 yılında Kastamonu’nun İnebolu ilçesinde hukukçu bir babanın oğlu olarak dünyaya geldi. Hukukçu olan babası Cemil Atay eski CHP milletvekillerinden olup VI-VII dönem Sinop milletvekilliği ve VIII Kastamonu milletvekilliği yapmıştır. Atay’ın annesi ise bir öğretmen olan Muazzez Atay’dır.

1939 yılında Cemil Atay’ın Milletvekili seçilmesinin Atay ailesi Ankara’ya taşındı. Oğuz Atay da eğitim hayatına Ankara’da başladı. İlkokulu Ankara’da okuyan Oğuz Atay, 1951 yılında Ankara Maarif Koleji’nden mezun oldu. Maarif kolejinde geçirdiği yılları onu sayısız eserlerle tanıştırdı. Bu yıllardan sonra edebiyata ve sanata ilgisi zirveye ulaşan Oğuz Atay oyunculukla da ilgilendi. Bir sanatçı olmak istemesine rağmen Babası onun Doktor ya da Mühendis olmasını istiyordu. Ona bu nedenle sık sık telkinlerde bulunuyor ve oğlunu Mühendislik veya Tıp fakültelerine yönlendirmeye çalışıyordu. Zira sanat akademisini seçerse aç kalırdı.

1950 yılında Demokrat Parti’nin iktidara gelmesinin ardından babası Cemil Atay tekrar milletvekili seçilememiş ve Oğuz Atay da babasının çok istediği İstanbul Teknik Üniversitesi’ni kazanamamıştı. Atay Ailesi İstanbul’a taşındı. Oğuz Atay yine babasının isteği üzerine İstanbul Teknik Üniversitesi’nde İnşaat Fakültesi’ne başladı. Derslere ilgisizliğinden dolayı dersleri dinlemeyi değil arka sıralarda izlemeyi seçti. Üniversite yıllarında Marks, Hegel ve Lenin’in kitapları ile karşılaştı. Üniversite yıllarında Marksizm üzerine arkadaşı Turhan Tükel ile çalışmalar yaptı ve bu felsefe ile de ilgilendi.

1957 yılında İTÜ’den mezun olan Oğuz Atay bir dönem yedek subay olarak Ankara’da bulundu. Ankara’da bulunduğu bu dönemde Cevat Çapan ve Vüsat Orhan Bener ile tanıştı. İlk yazılarını Pazar Postasında yayımladı. Pazar Postası’nda yazarlık yaptığı dönemlerde Oğuz Atay; Turgut Uyar, İlhan Berk, Cemal Süreya, Attila İlhan, Ülkü Tamer, Ece Ayhan,  Orhan Duru, Ceyhun Atıf Kansu, Muzaffer İlhan Erdost, Asım Bezirci, Tarık Dursun,  ve Ahmet Oktay gibi Türk Edebiyatı’ında önemlili simalarla da tanıştı. 1959 yılında Askerlik görevini bitirip İstanbul’a döndü.

İstanbul’da bir dönem Denizcilik Bankası İstanbul İşletmelerinde çalıştı. Ardından İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi yani şimdiki adıyla Yıldız Teknik Üniversitesi’nde İnşaat Bölümünde akademik âleme öğretim üyesi olarak giriş yaptı.

Üniversite son sınıfta tanıştığı Fikriye Fatma Gürbüz ile 2 Haziran 1961’de evlendi. Altı yıl süren bu evliliğin ilk yıllarında kızları Özge Atay(Canbek) dünyaya geldi. Bu yıllarda Oğuz Atay arkadaşı Uğur Ünel ile birlikte “Betonar” adında bir şirket kurdu. Ancak çok borçlanan ve aynı dönemde eşinde ayrılan Oğuz Atay’ın şirketi iflas etti.

1968 yılında meşhur romanı Tutunamayanlar’ı yazmaya başladı. Yazdığı romanı Pazar Postası’ndan tanıdığı Vüs’at Orhan Bener’e gösterdi. Yayınlanlandığında çok ses getiren bu eseri ona TRT Roman ödülünü kazandırdı. Bu ödülün ardında farklı edebiyat çevrelerinin de dikkatini çeken yazar Romancılığını böylelikle tescillemiş oldu.

Bu romanından sonra Tehlikeli Oyunlar, Bir Bilim Adamının Romanı, Korkuyu Beklerken, Eylembilim gibi kitapları çıkan ve romancı kişiliği ile tanınan Oğuz Atay 1975’te İDMMA’da şimdiki adıyla Yıldız Teknik Üniversitesi’nde Doçent oldu.

Bir süre akademisyen olarak görev yapan Oğuz Atay beyninde çıkan bir tümör nedeniyle tedavi altına alındı. Tedavi için Londra’ya gönderildi. Londra’da tedavi gören Oğuz Atay sağlığına kavuşamadı ve 13 Aralık 1977 İstanbul’da Edebiyattan ebediyete uğurlandı. Kabri Edirnekapı Sakızağacı Mezarlığındadır.

Oğuz Atay Türk Edebiyatına Ne Kazandırdı?

1972 yılında “Tutunamayanlar” adlı eseri ile çıkış yaptı ve bu eserle Türk Edebiyatında yeni bir akımın -postmodernizmin- öncüğünü yaptı. Eser çok ilgi çekti ve adına aldırış etmeden çok tutuldu. Tutunamayanlar edebiyatımızda ilk postmodern roman olarak kabul edilir. Bu eser büyük bir topluluk tarafından kült eser olarak kabul edilse de bu eser için ‘kült-eser’ demek, tabir caizse  yetersiz kalacaktır. Dilimizdeki ‘başyapıt’ yahut ‘şaheser’ terimleri varken bu eseri belli bir kitleye hibe etmek bu yetersizliğin gerekçesidir.

Ardından, 1972 yılında, yayınlanan “Tehlikeli Oyunlar”da toplumun içerisinde bulunduğu kargaşanın gizemini ararken oyun oynamayı seçti. Tehlikeli Oyunlar, Tutunamayanlar kadar ilgi çekmese de yeni bir soluktu. Toplumunu anlamak/anlatmak için kaleme alınan kolay anlaşılmayan belki de ikinci okumayı gerektiren sarsıcı ve yıkıcı bir romandı.

1975 yılında yayınlanan, “Bir Bilim Adamının Romanı“ında,  İTÜ İnşaat Fakültesinden hocası olan Prof. Dr. Mustafa İnan’ın yaşam öyküsünü kendi persfektifinden romana yansıttı. Yine aynı yıl Öyküleri “Korkuyu Beklerken” adıyla yayınlandı.

Türkiye’nin Ruhu’nu yazarken beyninde çıkan bir tümör nedeniyle eserini yarım bırakmak zorunda kaldı.

Türk Edebiyatı’ı postmodernizmle ilk kez Oğuz Atay buluşturdu. Tutunamayanlar adlı romanı edebiyatımızdaki ilk postmodern romandır.

Aynı zamanda o ikinci yenicilerin savunduğu sürrealizmi başarıyla romana uyarlayan adamdır. İlk kez Türk Romanı bilinç akışı tekniği ile karşılaştı. Kurgu algıya değil bilinçaltına gönderildi. Bu nedenle Oğuz Atay’ın romanları kolay anlaşılamıyor.

Oğuz Atay Türk Edebiyatına postmodern anlatı tekniklerini kazanırdı. Romanlar, öyküler, oyunlar yazdı. Klasik anlatı tarzının sınırlarını aşıp okuyucuya “ben buradayım sevgili okuyucum sen neredesin” diye seslendi.

Eserleri

  • Tutunamayanlar (1972)
  • Tehlikeli Oyunlar (1973)
  • Bir Bilim Adamının Romanı (1975)
  • Korkuyu Beklerken (1975)
  • Oyunlarla Yaşayanlar (1985)
  • Günlük (1987)
  • Eylembilim (1998)
-Evet, neler hisssettin bakalım!
  • Büyülendim
  • Mutlu Oldum
  • Üzüldüm
  • Sinirlendim
  • Canım sıkıldı
  • Korktum
Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Yazar:
Etiketler: ,
Eklenme Tarihi: 6 Temmuz 2017

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın


Oğuz Atay Kimdir? (1 Yorum)